Giỏ hàng

Biến chủng mới của COVID-19 có nguy hiểm hơn không?

Tháng 12, 2020, một biến chủng mới của virus Corona gây nên đại dịch COVID-19 được đưa tin rộng rãi khiến nhiều người lo sợ. Sau đó, các biến chủng khác liên tục được phát hiện, dấy lên các câu hỏi: Virus Corona có phải đang ngày càng “tiến hoá” và dễ lây lan hơn? Những vaccine hiện tại liệu có mất tác dụng? Bạn cần biết thêm điều gì hay phải làm gì khác để bảo vệ bản thân và gia đình?

Vì sao virus biến đổi?

Virus phát sinh các đột biến khi chúng sao chép tế bào. Việc sao chép này yêu cầu các thông tin di truyền của virus được copy. Không phải lúc nào thông tin cũng được copy một cách chính xác: các amino acid bị thay thế, xoá bỏ, hay bị lắp nhầm chỗ. Những thay đổi này còn gọi là đột biến.

biến chủng của COVID-19

Một vài đột biến có lợi cho chính virus, cho phép nó sống sót tốt hơn ở vật chủ hoặc môi trường mới. Môi trường mới chính là cơ thể vật chủ đã được miễn dịch hoặc thuốc đặc trị.

Virus SARS-CoV-2 cũng đột biến như các virus khác. Đến nay người ta đã ghi nhận khoảng 4000 biến đổi trên gai protein của virus này.

Đột biến ở các virus chỉ trở nên nghiêm trọng khi bản thân virus có các tính trạng giúp nó cải thiện tốc độ, khả năng lây nhiễm, gây bệnh với nhiều người hơn, vượt qua hàng rào miễn dịch, vaccine, thuốc đặc trị và các chẩn đoán.

Biến chủng này có khác biệt gì?

23 thay đổi về gene trong biến chủng B.1.1.7 ở Anh. Có một vài bằng chứng cho thấy nó lây nhiễm ở tốc độ nhanh hơn. Các nhà khoa học phát hiện sự gia tăng mạnh các ca ở khu vực nơi đột biến này xuất hiện. Các gai protein (tạo nên “vương miện” đặc trưng của virus Corona) khiến virus dễ dàng bám vào tế bào tại mũi, phổi và các cơ quan khác, gây nên bệnh COVID-19. Các đột biến ở gai protein khiến biến chủng mới bám tốt hơn, từ đó lan truyền nhanh hơn.

Các virus COVID-19 biến đổi này có nguy hiểm hơn không?

Dù biến chủng này khiến virus Corona lây nhanh hơn từ người sang người, đồng nghĩa với nhiều ca mắc hơn nhưng chưa có bằng chứng rõ ràng rằng loại virus đột biến này khiến bệnh nặng lên hay nguy hiểm tính mạng hơn virus ban đầu.”

Các nhà khoa học cũng giải thích, con virus sẽ được lợi khi cách đột biến khiến nó lan nhanh hơn. Mặt khác, nếu nó nguy hiểm và khiến người bệnh tử vong nhanh, nó sẽ không có nhiều cơ hội lan rộng trong cộng đồng. “Nếu chúng ta bị nhiễm và qua đời chóng vánh vì một virus, nó sẽ có ít thời gian lây sang cho người khác. Tuy nhiên nếu đó là một con virus có tốc độ lây lan mạnh thì tỷ lệ tử vong sẽ rất khủng khiếp.” Trích lời bác sĩ Bollinger tại đại học Hopkins.

Một trong những mối lo lớn nhất của hiện tại là liệu có bất kỳ biến chủng nào có thể ảnh hưởng đến phác đồ điều trị hay cách phòng dịch hiện tại không. Các biến chủng có thể khiến virus miễn nhiễm với các kháng thể sinh ra từ vaccine và cách chữa bệnh hiện nay. Các nhà khoa học vẫn cần thêm thời gian và dữ liệu để nghiên cứu một chính xác vấn đề này.

Có đối tượng nào dễ bị lây nhiễm hơn không?

Ở các vùng nơi virus biến chủng xuất hiện, người ta thấy sự gia tăng các ca bệnh ở trẻ em. Thực tế thì các số lượng các ca nhiễm virus cũ và mới là tương đương nhau. Giống virus corona nguyên bản, hiện nay các nhà khoa học chưa thể đưa ra kết luận chính xác liệu có đối tượng nào có tỷ lệ lây nhiễm cao hơn hay không. 

Virus corona sẽ còn tiếp tục biến đổi nữa không?

Câu trả lời là có. Khi mà virus corona còn lây lan trong cộng đồng, chúng càng có nhiều nguồn tài nguyên, môi trường để phát triển và đột biến. Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra một vài đột biến trong năm 2020 nhưng chúng không có nhiều đặc điểm khác biệt quan trọng.

Các biến thể mới của virus SARS-CoV-2 vẫn được phát hiện mỗi tuần. Phần lớn trong số đó xuất hiện và lại biến mất, một vài biến thể trụ lại lâu hơn nhưng không quá phổ biến. Một số khác thì lây lan trong một thời gian rồi cũng dừng lại. Khi một đặc tính mới xuất hiện, sẽ rất khó để tìm ra tác nhân gây biến đổi: là thay đổi từ bản thân virus hay từ thói quen của con người. Điều quan ngại nhất chính là các đột biến ở gai protein phát triển một cách độc lập ở các châu lục khác nhau.

Cần phải lưu ý thêm gì không trước những biến chủng của virus này?

Vẫn chưa có các minh chứng cho thấy chúng ta cần thay đổi các biện pháp phòng chống lây nhiễm với các biến chủng mới. Tuy nhiên mỗi người vẫn phải thật cẩn trọng đề phòng viễn cảnh đó xảy ra. Càng nhiều người bị nhiễm thì xác suất đột biến của virus càng cao. Ngăn chặn sự lây lan của virus bằng cách thực hiện các biện pháp theo thông điệp 5K của Bộ Y tế.  

thông điệp 5K của Bộ Y tế

Vaccine có còn hiệu quả không?

Các nhà phát triển vaccine đã lường trước và tính toán đến trường hợp virus biến đổi. Họ sử dụng một vài phương pháp bao gồm các mô hình toán học về tốc độ sao chép của virus, các phương thức, con đường đột biến và các trường hợp virus có thể lách khỏi rào cản của vaccine. Tuy nhiên nếu dịch càng kéo dài thì virus càng có thêm nhiều cách khác nhau để biến đổi mà các nhà nghiên cứu không lường trước được. Câu hỏi quan trọng là liệu chúng ta có thể khống chế dịch kịp thời, ngăn chặn virus phát triển mạnh mẽ và biến đổi ngày càng nguy hiểm, chết người hơn hoặc chống được các vaccine và phác đồ điều trị hiện tại.

Vaccine COVID-19 có hiệu quả không


Nguồn: WHO, Hopkins Medicine, New Scientist

Xem thêm:

1900 2819
Tải Ứng dụng
Nhận ưu đãi ngay